بیماریMS یا اسکلروز مولتیپل چیست؟

 

MS یک بیماری خود ایمنی است که دستگاه عصبی مرکزی(CNS )را درگیر می کند CNS یا دستگاه عصبی مرکزی شامل مغز، طناب نخاعی و اعصاب بینایی است. در اطراف فیبرهای عصبی یک بافت چربی به نام میلین(myelin) وجود دارد که از آن محافظت می کند و به هدایت الکتریکی بوسیله فیبرهای عصبی کمک می کند.

در بیماریMS میلین در نواحی متعددی از بین می رود و به جای آن بافت اسکار(زخم) بجای می ماند که به این پدیده اسکلروسیس گفته می شود. این نواحی آسیب دیده به عنوان پلاک یا ضایعه ( lesion) نیز گفته می شود. بعضی اوقات فیبر عصبی خود به خود آسیب دیده و می شکند.

میلین نه تنها از فیبرهای عصبی محافظت می کند بلکه در کار و عملکرد آنها نیز اهمیت دارد. وقتی میلین یا خود فیبر عصبی آسیب دیده یا تخریب می شود، توانایی اعصاب در هدایت ایمپالس های الکتریکی از مغز به اندام و بالعکس دچار اختلال می گردد و این عامل نشانه های مختلف مربوط به بیماریMS را در فرد ایجاد می کند.

حقایق:

-          MS یک بیماری نورولوژیک مزمن و غیرقابل پیش بینی است که دستگاه عصبی مرکزی را درگیر میکند.

-          MS مسری نیست و بطور مستقیم از طریق وراثت منتقل نمی شود.

-          بیشتر افرادی که MS دارند طول عمر طبیعی و یا تقریباً طبیعی دارند.

-          بیشتر افرادی کهMSدارند ناتوانی شدید پیدا نخواهند کرد.

-          درحال حاضر داروهای تأیید شده ای(FDA) برای این بیماری وجود دارد، که روند بیماری MS را تعدیل کرده  و یا پیشرفت آن را کند می سازد.

افرادی که MS دارند ممکن است علائم خفیف، متوسط، یا شدید داشته باشند.

MS با دوره های عود- بهبودی:

خصوصیات: به دوره های تشدید بیماری که این بیماران تجربه میکنند،FLAR-UPS گفته  می شود که البته نام عود، حمله و وخیم شدن را می توان به آن اطلاق کند.

دوره های حاد بدتر شدن عملکرد عصبی در این افراد دیده می شود.

بعد از آن دوره های بهبودی کامل یا ناقص  بیماری اتفاق می افتد( رمیسیون) که در طول آن پیشرفت بیماری وجود نخواهد داشت.

فراوانی: بیشتر افراد در هنگام تشخیص اولیه به این فرم از بیماری دچار هستند که تقریباً 85 درصد افراد مبتلا به MS را شامل می گردد.

 MSپیشرونده ابتدایی:

خصوصیات: افراد این گروه گونه ای از بیماری MS را تجربه می کنند که روند بدتر شدن بیماری از ابتدا مداوم ولی آهسته است و عود و بهبودی قابل تمایزی دیده نمی شود. با این حال، میزان و نسبت پیشرفت در طول زمان متغیر است و گاهی توقف بیماری و بهبودی های موقتی ممکن است دیده شود.

  MSپیشرونده ثانویه:

خصوصیات: افراد با این نوع MS یک دوره ابتدائی عود- بهبودی را تجربه می کنند و متعاقب آن یک روند ثابت بدتر شدن بیماری دیده خواهد شد که ممکن است همراه یا بدون، عود( حمله مجدد) و بهبودی نسبی(رمیسیون) باشد.

فراوانی:تا قبل از عرضه داروهای موثر برای درمان MS50 درصد از MS نوع عود- بهبودی ظرف 10 سال به توع پیشرونده ثانویه مبتلا می شدند.

هنوز داده های حاصل از مطالعات طولانی مدت در دسترس نیست تا ثابت شود  فاصله زمانی برای تبدیل شدن به این شکل از بیماری با داروهای موجود طولانی شود.

عود کننده پیشرونده:

خصوصیات: افرادی که این نوع MS را دارند، یک بیماری با حالتی که نشانه ها بصورت ثابت رو به بدتر شدن می گذارند، را تجربه می کنند ولی با این حال در دوره بیماری ممکن است بهبودی موقتی وجود داشته باشد و یا وجود نداشته باشد بر خلاف MS دوره های عود و بهبودی، در این نوع MS در فواصل حملات عود، پیشرفت بیماری به سمت بدتر شدن همواره وجود خواهد داشت.

عوامل ایجاد کننده MS چیست؟

در عین حال که علت بیماری MS ناشناخته است، اغلب محققین بر این باورند که آسیب به میلین در این بیماری به علت پاسخ نامناسب سیستم ایمنی بدن می باشد.

در حالت طبیعی، سیستم ایمنی در مقابل عوامل بیگانه همچون ویروس و باکتری از بدن محافظت می کند.

دربیماریهای خود ایمنی، بدن به بافت های خود حمله می کند. باور بر این است که MS یک بیماری خود ایمنی است. در این بیماری میلین هدف حملات قرار می گیرد. دانشمندان هنوز نمی دانندچه عامل شروع کننده ای سیستم ایمنی را وادار به این کار می کند اغلب عقیده دارند که عوامل متعددی از جمله: ژنتیک- جنسیت- عوامل محیطی(ویروس ها، آسیب ها و صدمات و فلزات سنگین) در این زمینه نقش دارند.

آیا می دانید؟

دانشمندان مدتهای زیادی برای یافتن عامل عفونی موثر در شروع بیماری MS وقت صرف کرده اند. در حالیکه ویروس های متعددی برای این موضوع، پیشنهاد شده است، هیچیک مورد اثبات قرار نگرفته است. کلامیدیانومونید یک عامل باکتریایی، از عواملی است که مورد نظر قرار گرفته ولی نقش آن تأیید نگردیده است. هنوز هیچ عامل دیگری نیز مشخص نگردیده است. اغلب محققین بر این عقیده اند که بعضی از عوامل عفونی در شروع روند بیماری نقش دارند.

چه کسی به بیماری MS مبتلا می شود؟

هرکسی ممکن است دچار بیماری  MS شود ولی الگوهایی وجود دارند:

-          بیشتر افراد با MS بین سنین 50-20 سالگی تشخیص داده می شوند.

-          زنان 3-2 برابر مردان به بیماری مبتلا می گردند.

-          مطالعات نشان می دهند که عوامل  ژنتیک بعضی اشخاص را در مقایسه با دیگران به بیماری مستعد تر می سازند ولی شواهدی از وراثت مستقیم در بیماری MS وجود ندارد.

-          MS در نژاد اروپای شمالی شایع تر است ولی نژادهای آفریقایی، آسیایی و هیسپانیک نیز از این بیماری در امان نیستند.

حدود 400 هزار آمریکایی MS دارند و هر هفته حدود 200 نفر تشخیص داده می شوند در کل دنیا 5/2 میلیون نفر به بیماری MS مبتلا می باشند.

MS با شروع زود هنگام: بیماری در افراد قبل از 21 سالگی تشخیص داده می شود که 5 درصد کل بیماران را تشکیل می دهد. MS معمولاً بعنوان بیماری بزرگسالان مطرح می شود ولی در کودکان نیز دیده شده است.

MS با شروع دیر هنگام: بیماری بعد از سن 50 سالگی تشخیص داده می شود 4/9 درصد بیماران MS را این گروه تشکیل می دهند.

نشانه ها:

نشانه های MS غیرقابل پیش بینی بوده و از فردی به فرد دیگر و از زمانی به زمان دیگر متفاوت است. بطور مثال یک فرد ممکن است دچار خستگی غیرطبیعی شود و دیگری دچار مشکلات بینایی گردد. فردی ممکن است دچار عدم تعادل گشته و ماهیچه های هماهنگ کننده در تعادل، راه رفتن را برای او مشکل سازد و دیگری مشکل تکلم، لرزش، خشکی اندام ها و مشکلات مثانه را تجربه کند. ممکن است در طول روند بیماری بعضی از علائم ظاهر شوند و بعضی دیگر ناپدید شوند.

 

نشانه های شایع:

تغییرات در عملکرد شناختی از جمله حافظه، توجه و حل مشکل، سرگیجه، افسردگی و دیگر مشکلات روحی، خستگی، مشکل راه رفتن(اختلال درتعادل) اختلالات حسی مثل: بی حس شدن اندام ها، و سوزن سوزن شدن و کرختی، درد، اختلا ل عملکرد جنسی، سختی اندام ها، مشکلات بینایی

نشانه های کمتر شایع:

سردرد، ضعف شنوایی، خارش، تشنج، مشکل گفتاری و اختلال بلع، لرزش

تشخیص MS :

در حال حاضر یک آزمایش منفرد برای تشخیص MS وجود ندارد.

آزمایشات متعددی برای تشخیص باید انجام شود.

تاریخچه کامل پزشکی: تاریخچه کامل بعلاوه نشانه ها و زمان شروع آنها

عملکرد دستگاه عصبی: آزمایش و معاینه نواحی مختلف پوست از نظر حسی

آزمایشات تشخیصی مثل:

MRI: که شمای کلی با جزئیات از مغز را نشان می دهد.

تست های Evoked Potential که چگونگی و سرعت پاسخ فرد به محرک ها را نشان میدهد.

گرفتن مایع نخاع: آزمایش مایع نخاع از نظر نشانه های بیماری

 برای تشخیص قطعی MS دو نشانه پایه باید وجودداشته باشد.

1-      نشانه های بیماری در بخش های مختلف دستگاه عصبی وجود داشته باشد.

2-      علائمی از حداقل 2 حمله یا عود بیماری در زمانهای مختلف

تشخیص افتراقی: بیماریهایی که ممکن است با MS اشتباه شوند

-          ALS ، افسردگی، گلن باره، بیماری لایم، دیستروفی عضلانی

درمان:

داروهایی به بازار عرضه شده اند که می توانند از شدت علائم بکاهند و عملکرد فرد را بهتر کنند. این داروها می توانند کیفیت زندگی را در بیماران MS بهود بخشند.

داروهای مورد تأیید FDA

Avonex آوونکس(انیترفرون بتاa-1)

Betaseron بتاسرون(انیترفرون بتاB-1)

Copaxone کوپاکسون(گاراتیرامراستات)

Rebif ربیف (انیترفرون بتاa-1)

Novantrone نوانترون ( متیوکسانترون)

Tysabri تیزابری ( ناتالیزوماب)

زندگی سالم با MS

سلامت حالتی پویا از احساس خوب بودن از نظر جسمی، روحی، روانی و اجتماعی است که حتی با حضور یک بیماری مزمن نیز قابل دسترسی است.

برای فردی که با MS زندگی می کند جاده سلامتی به دارو و درمان محدود نمی شود. به همان اندازه که ارتقای سلامت و روش های پیشگیری اهمیت دارند، شبکه محکم و گسترده حمایت کننده از خانواده و دوستان که فعالیت های فرد هنگام کار و تفریح را در برگیرد و ایجاد یک جایگاه ارزشمند دراجتماع و توجه کافی به نیازهای درونی فرد، مهم و اساسی خواهند بود.

 

 

تاریخ آخرین بروزرسانی   :  1386-1-26 9:54        برو بالای صفحه نسخه قابل چاپ